Blogiau

I lawer o athrawon dan hyfforddiant, mae'r syniad o gynnal gwers gyntaf yn garreg filltir ac yn achos pryder. Er bod rhaglenni hyfforddi athrawon yn darparu'r sylfeini damcaniaethol ar gyfer arfer effeithiol, gall y newid o arsylwi gwersi i'w harwain deimlo'n frawychus. Wrth fyfyrio ar y daith hon, rhannodd Lisa MacPherson – athrawes mathemateg sydd newydd gymhwyso – y profiadau a'i helpodd i feithrin hyder yn ystod ei blwyddyn TAR, ynghyd â chanllawiau gan ei mentor, Daniel Sykes.

Dysgu Cyn Addysgu

Un o'r gweithgareddau mwyaf gwerthfawr sydd ar gael i athrawon dan hyfforddiant yw arsylwi. Cyn cymryd cyfrifoldeb am ddosbarthiadau, gwnaeth Lisa ymdrech fwriadol i arsylwi ystod eang o athrawon profiadol pan oedd cyfleoedd yn codi.

Yn hytrach na gwylio gwersi'n datblygu'n unig, canolbwyntiodd ar agweddau penodol ar ymarfer, yn enwedig technegau holi ac ymgysylltiad disgyblion. Roedd arsylwi sut roedd gwahanol athrawon yn annog cyfranogiad, yn gwirio dealltwriaeth, ac yn rheoli rhyngweithiadau yn yr ystafell ddosbarth yn darparu enghreifftiau ymarferol y gellid eu haddasu'n ddiweddarach i'w haddysgu ei hun.

Roedd cael dealltwriaeth ddyfnach o'r disgyblion eu hunain yr un mor bwysig. Helpodd adolygu gwybodaeth am ddisgyblion, trafod anghenion unigol gyda chydweithwyr, a dod yn gyfarwydd â threfniadau cymorth i adeiladu darlun cliriach o'r dysgwyr cyn camu i mewn i'r ystafell ddosbarth.

Pwysleisiodd Lisa hefyd bwysigrwydd deall arferion a disgwyliadau'r ysgol. Gall polisïau ymddygiad, strwythurau gwersi, amseriadau, a gweithdrefnau dyddiol yr ystafell ddosbarth ymddangos yn llethol i ddechrau, yn enwedig yn ystod diwrnodau sefydlu a hyfforddi. Fodd bynnag, mae dod yn gyfarwydd â'r systemau hyn yn darparu fframwaith sy'n caniatáu i athrawon newydd ganolbwyntio'n fwy llawn ar addysgu a dysgu.

Dechrau'n Fach i Adeiladu Hyder

Camsyniad cyffredin ymhlith athrawon dan hyfforddiant yw bod yn rhaid iddynt gyflwyno gwersi cymhleth, caboledig iawn ar unwaith. Cafodd Lisa lwyddiant trwy fabwysiadu dull llawer mwy rheoladwy.

Ar gyfer ei phrofiad addysgu cyntaf, canolbwyntiodd yn unig ar gyflwyno gweithgaredd cychwynnol. Trwy gyfyngu ei chyfrifoldebau i ddechrau, roedd hi'n gallu canolbwyntio ar sgiliau addysgu hanfodol megis egluro, holi a datblygu presenoldeb hyderus yn yr ystafell ddosbarth.

Chwaraeodd paratoi ran sylweddol yn y broses hon. Gan ddefnyddio adnoddau a gynhyrchwyd trwy lwyfannau ysgol fel Mathsbox, paratôdd Lisa gwestiynau ymlaen llaw a gweithiodd trwy'r atebion ei hun cyn mynd i mewn i'r ystafell ddosbarth. Sicrhaodd hyn ei bod yn gwbl gyfarwydd â'r dulliau a'r atebion y byddai'n eu trafod gyda'r disgyblion.

Symleiddiodd hefyd gyflwyniad deunyddiau trwy arddangos cwestiynau ar sleidiau clir a oedd yn cynnwys dyddiadau a theitlau gwersi. Lleihaodd y manylion trefniadol bach hyn y llwyth gwybyddol i'r disgyblion a'r athro, gan ganiatáu i wersi ddechrau'n esmwyth ac yn bwrpasol.

Datblygu Arddull Addysgu Ddilys

Un o'r sylweddoliadau pwysicaf i athrawon newydd yw bod addysgu effeithiol yn edrych yn wahanol i wahanol bobl.

Esboniodd Lisa fod datblygu ei harddull addysgu ei hun wedi cymryd amser ac yn cynnwys cryn dipyn o dreial a chamgymeriad. Profodd rhai strategaethau'n llwyddiannus, tra nad oedd eraill yn cyflawni'r canlyniadau dymunol. Yn hytrach na gweld gwersi aflwyddiannus fel methiannau, dysgodd eu gweld fel cyfleoedd gwerthfawr ar gyfer twf proffesiynol.

Yn ganolog i'r broses hon roedd deialog reolaidd gyda'i mentor. Daeth gwersi'n gyfleoedd ar gyfer myfyrio ar y cyd, lle gellid dadansoddi llwyddiannau a nodi meysydd i'w datblygu. Helpodd y sgyrsiau hyn i symud y tu hwnt i werthusiadau syml o a oedd gwers wedi mynd yn dda ac yn hytrach archwilio pam roedd dulliau penodol wedi bod yn effeithiol neu'n aneffeithiol.

Dros amser, galluogodd y cylch myfyriol hwn Lisa i symud o efelychu arferion athrawon profiadol tuag at wneud penderfyniadau addysgeg hyderus yn seiliedig ar ei harbenigedd datblygol ei hun.

Manteisio i'r Eithaf ar Gymorth Proffesiynol

Er bod cefnogaeth mentor yn gonglfaen hyfforddiant cychwynnol athrawon, pwysleisiodd Lisa bwysigrwydd edrych y tu hwnt i un ffynhonnell arweiniad.

Mae gan adrannau gyfoeth o arbenigedd, gyda chydweithwyr yn addysgu cynnwys tebyg ac yn gweithio gyda llawer o'r un disgyblion. Y tu hwnt i dimau pwnc, mae gan staff ehangach yr ysgol yn aml fewnwelediadau gwerthfawr i reoli ymddygiad, arferion yr ystafell ddosbarth, a chymorth bugeiliol.

Yn bwysig, canfu Lisa fod athrawon yn gyffredinol yn barod i rannu adnoddau, strategaethau a chyngor. Dylid ystyried gofyn cwestiynau a cheisio adborth fel cryfderau proffesiynol yn hytrach nag arwyddion o wendid.

Mae addysgu yn weithgaredd cydweithredol wrth ei natur. Mae twf yn cael ei gyflymu pan fydd hyfforddeion yn ymgysylltu'n weithredol â'r arbenigedd o'u cwmpas yn hytrach na cheisio datblygu ar eu pen eu hunain.

Cyngor gan Fentor

O safbwynt mentor, nododd Daniel Sykes sawl blaenoriaeth ar gyfer athrawon dan hyfforddiant sy'n ymuno â'r proffesiwn.

Yn gyntaf, mae'n bwysig dysgu iaith yr ysgol. Mae gan bob sefydliad ei derminoleg, ei arferion a'i ddisgwyliadau ei hun. Mae dod yn gyfarwydd â'r confensiynau hyn yn helpu hyfforddeion i integreiddio'n fwy effeithiol i gymuned yr ysgol.

Yn ail, dylai hyfforddeion fuddsoddi amser i ddod i adnabod eu dosbarthiadau. Mae addysgu cryf wedi'i adeiladu ar ddeall anghenion, cryfderau a heriau disgyblion. Mae perthnasoedd a gwybodaeth am yr ystafell ddosbarth yr un mor bwysig â chynlluniau gwersi.

Pwysleisiodd Daniel hefyd bwysigrwydd parhau i ddatblygu gwybodaeth am y pwnc. Mae hyder yng nghynnwys y pwnc yn galluogi athrawon i esbonio cysyniadau'n gliriach, ymateb yn effeithiol i gamdybiaethau, ac addasu'r dysgu i anghenion disgyblion.

Efallai yn bwysicaf oll, anogodd hyfforddeion i reoli eu disgwyliadau. Ni ddylai athrawon newydd ddisgwyl perffeithrwydd ganddyn nhw eu hunain ar unwaith. Mae arbenigedd addysgu yn datblygu'n raddol trwy brofiad, myfyrio, a dysgu parhaus.

Yn olaf, mae trefniadaeth yn parhau i fod yn ffactor cyson bwysig. Mae cynllunio, paratoi a rheoli amser gofalus yn helpu i leihau straen a chreu'r amodau ar gyfer addysgu llwyddiannus.

Meddyliau Terfynol

Nid yw'r daith o hyfforddai i athro yn cael ei diffinio gan wersi di-ffael nac arbenigedd ar unwaith. Yn hytrach, caiff ei hadeiladu trwy arsylwi, paratoi, myfyrio a chydweithio.

Mae profiad Lisa yn dangos bod hyder yn aml yn deillio o ddechrau'n fach, paratoi'n drylwyr, a dysgu o lwyddiannau a rhwystrau. Mae persbectif Daniel yn atgyfnerthu pwysigrwydd trefniadaeth, disgwyliadau realistig, a gwneud defnydd llawn o'r gefnogaeth sydd ar gael o fewn cymuned ysgol.

Yn seiliedig ar fyfyrdodau gan Lisa MacPherson, sydd wedi cwblhau'r cwrs TAR, a'r athro mentor Daniel Sykes yn y cyflwyniad “Mynd ati i Addysgu eich Gwers Gyntaf fel Athro Newydd”. Mae Ysgol Uwchradd Elfed yn ysgol uwchradd gymunedol gydaddysgol cyfrwng Saesneg ar gyfer disgyblion 11–16 oed yn Bwcle, Sir y Fflint, Cymru. Llwyddodd Lisa i ennill Statws Athro Cymwysedig (SAC) yn haf 2026, ac rydym yn ei llongyfarch yn fawr ar sicrhau ei swydd swyddogol gyntaf yn yr adran fathemateg.